Bomen verplanten (verplaatsen): zo doe je dat

Bomen verplanten (verplaatsen): zo doe je dat

Als het niet nodig is, kun je (grote) bomen en heesters beter niet verplanten. Het kost ze namelijk aardig wat moeite om er weer bovenop te komen. Maar in sommige situaties kan het niet anders. Bijvoorbeeld als je gaat verbouwen of als de boom veel schaduw weghaalt. In dit artikel leggen we uit hoe je een boom kunt verplanten, op zo’n manier dat hij het minste te lijden heeft.

Wanneer kun je een boom verplanten?

Een boom kun je verplanten vanaf de herfst (als het blad eraf is) tot het voorjaar (maart, uiterlijk begin april). Natuurlijk altijd bij vorstvrij weer. Met andere woorden: je kunt ze het best verplaatsen als de groei stilstaat.

Welke bomen kun je verplanten?

De volgende bomen kun je prima verplanten:

  • Fruitbomen, zoals appelbomen of perenbomen
  • Sierbomen zoals eiken, berken, gouden regen, notenbomen
  • Naaldbomen zoals douglas of fijnspar

Een echt oude boom kun je beter niet verplanten. Er is niet voor niets een gezegde: ‘men moet oude bomen niet verplaatsen’. De bomen op de foto’s in dit artikel zijn oude reuzen, die zijn niet te verplaatsen.

oude eik

Wanneer kun je een boom verplanten?

In de zomer kun je een boom pertinent niet verplaatsen. Dan gaat hij dood. Dan neemt hij immers water op en is hij aan het groeien – in de winter niet. Zou je in de zomer de wortels doorsteken en de boom verplanten, dan hangt een dag erna alles slap. De boom verliest dan heel veel water. In de winter is dat niet het geval. Bovendien heeft de boom dan nog even tijd om zich vast te zetten, en dan groeien de wortels in het voorjaar zo weer door.

Verplanten voorbereiden: rondsteken

Het verplanten van bomen zou je eigenlijk een jaar eerder al moeten voorbereiden. Je steekt dan de wortels rond. Dit rondsteken kun je doen in maart, april of mei – uiterlijk voor 21 juni (de langste dag van het jaar), zodat de kluit zich kan herstellen met de tweede groei. Mijn voorkeur hebben de maanden maart en april. In juni kan de zon namelijk al heel sterk zijn.

Let op: steek alleen rondom de boom, en niet eronder. Dan zijn er nog genoeg wortels intact. Vervolgens zal de boom nieuwe wortels gaan maken. Dit zijn haarwortels: kleine dunne wortels, waardoor de kluit compacter wordt. Vanaf de herfst kun je hem dan gemakkelijker uit de grond halen.

Bomen met sapstromen rondsteken

Gaat het echter om een boom met een actieve sapstroom (zoals berken of walnotenbomen), dan kun je ze beter niet in het voorjaar rondsteken. Dan gaat er erg veel vocht verloren. Je kunt ze wel verplanten in de winter, maar het rondsteken zou je een jaar eerder voor de jaarwisseling moeten doen – bij voorkeur in november of december. Doe je de voorbereiding nog een jaar eerder, dan zou het ook half juni kunnen.

Bomen verplanten = snoeien

Als het moment is gekomen dat je de boom gaat verplanten, moet je hem ook bovengronds een beetje snoeien. Het gaat om evenwicht: haal je een deel van de wortels eraf, dan moet er ook boven de grond een deel vanaf. Als je de boom uit de grond haalt, steek je hem opnieuw rond, maar nu steek je ook onder de boom door. Er zullen dus delen van de wortelkluit verloren gaan.

kale bomen lucht

De boom verzorgen na het verplanten

Belangrijk is dat je de boom plant in goede grond. Bijvoorbeeld potgrond gemend met tuingrond. Bemesten is absoluut niet de bedoeling! Nadat je de boom in het gat hebt gezet, vul je het gat aan met de grond, en vervolgens slemp je het dicht met water (aangieten, ook wel ingieten van de grond genoemd). In feite spoel je dan de losse grond tussen de wortels van de boom. Je zult zien: het water zakt gelijk naar beneden. Je vult telkens de grond aan met nieuwe grond. Is de grond verzadigd, dan druk je de grond voorzichtig dicht met je voet. Stamp het niet te hard aan, want dan kan er geen zuurstof meer rondom de wortels komen.

In de volgende periode geef je de boom af en toe water – zeker niet te veel. Bij droog weer geef je eens per week of twee weken water. Houd de boom wel goed in de gaten in de zomer, want hij is extra kwetsbaar bij droogte.

Wil je voorkomen dat de boom omwaait, dan kun je een boompaal in het gat zetten. Dit doe je dus voordat je de boom in het gat zet. Gebruik een boomband in achtvormige lus om de boom aan de paal vast te maken, dan groeit de band niet in de boom.

Heb je nog vragen over het verplanten van bomen? Stel ze hieronder.

22 Reacties

  1. Hans Baptist

    ha Albert Jan,

    ik kan een volgroeide Japanse esdoorn – Acer Palmatum – Bloodgood van vier meter kopen. Alleen is hij er een maand geleden (eind februari) al uit de grond gehaald. Hij zit met kluit in een grote bigbag. ik moet hem vervoeren van Leiden naar Zeeland op een aanhangwagen. Is de kans groot dat deze boom aanslaat in mijn tuin? Of is hij al te lang uit de grond. Het aankoop bedrag is 300 euro en ik zou het jammer vinden als hij dood zou gaan. vriendelijke groeten Hans

    • Hoi Hans, dit is wel een tikje gevaarlijk. De kluit droogt snel uit, ook in een big bag. Een maand uit de grond is dus wel érg lang. De wortels kunnen nu geen vocht opnemen. De boom staat dus stil. De vorst van de laatste tijd is ook erg slecht voor de kluit (hij droogt daardoor nog sneller uit). Wij durven niet te garanderen dat de boom aanslaat in je tuin, we gokken dat de kans zo’n 50% is. De moeite waard, als er niet zo’n groot bedrag mee gemoeid is.
      Overigens is de slagingskans ook sterk afhankelijk van de voorbereiding (rondsteken), waar we in dit artikel over hebben geschreven. Als je hem koopt bij een kweker, dan kun je ervan uitgaan dat de voorbereiding goed is gedaan. Koop je hem van een particulier, dan zou je dat nog even moeten navragen.

      Heel veel succes en wijsheid gewenst! Groeten van Albert Jan en Linda

  2. Beste Albert Jan, dankjewel voor deze blog. Dit is precies de informatie waar ik naar op zoek was! Op het erf van het oude boerderijtje dat wij gekocht hebben staat een enorme wilde kersenboom. Vlak erbij is een zaailing opgeschoten. Die zaailing (intussen ook al 4 m hoog) staat te dicht bij andere bomen en willen we graag verplaatsen naar de voorkant van het huis. Maar eerst moet er een nieuw huis gebouwd worden dus die verplaatsing gaat pas over een paar jaar plaatsvinden. Kan ik nu het beste ieder jaar er rond steken? Op wat voor afstand van de stam? En is 1 steek diep voldoende of moet ik 2 steken diep gaan? Wat de bovengrondse snoei betreft: op ca 2 m hoogte zit er een grote zijtak aan die ik omwille van de vorm zou willen verwijderen. Maar kan ik hier dan beter mee wachten tot de verplaatsing? Of is dat te laat, als hij pas over een jaar of drie verplaatst wordt? Alvast hartelijk dank voor je reactie!

    • De wilde kers (oftewel de zoete kers) is een van Albert Jans favorieten! Een prachtige stam met mooie bloesems, hij is er helemaal gek van en kweekt er zelf ook regelmatig een paar op.

      Het beste is om nu inderdaad al wel rond te steken. Doe dit voor de langste dag (21 juni) op een afstand van ongeveer 30 centimeter vanaf de stam. Dit jaar één spit diep, volgend jaar iets dieper.

      De grote zijtak kan er pas in augustus af, na de oogst. Dit om loodglansziekte te voorkomen, een ziekte die voorkomt bij prunussoorten (in dit artikel vertellen we kort iets over loodglansziekte).

      Het zou verstandig kunnen zijn om de boom in 2019 iets in lengte in te korten als het nodig is. De boom krijgt dan een mooie gedrongen vorm en de verhouding wortelgestel-stam komt dan beter in evenwicht.

      Heel veel succes met dit meerjarenproject! Groetjes van Albert Jan en Linda

  3. Beste Linda en Albert-Jan,
    veel dank voor deze tips en jullie goede wensen! Toch nog twee vragen:
    – Je zegt rond steken, nu één steek diep, volgend jaar dieper. Ik zie op ander sites vaak het advies om bij rondsteken een diepe geul te graven waarin alle wortels worden doorgeknipt en die vervolgens met goede aarde wordt gevuld, zodat daar nieuwe wortels in groeien en de boom een compacte kluit krijgt. Klinkt logisch, maar is dat ook wat jullie bedoelen?
    – En dan die grote tak (of ander snoeien), die kan er dus niet af gehaald tegelijk met het verplaatsen (want dat doe je in het rustseizoen). Kan ik ‘m er dan beter dit jaar augustus afhalen – dus twee jaar vóór ik ‘m verplaats?
    Hartelijke groet, Geertje

    • Hoi Geertje, even onze antwoorden puntsgewijs:
      – Bij dit formaat is wortels doorsteken voldoende. Je hoeft dus geen geul te graven (dat is een hele operatie).
      – Helemaal goed! Het is altijd beter om de werkzaamheden te verspreiden, dan om alles tegelijkertijd te doen.
      Hopelijk kun je hier iets mee! Twijfel vooral niet om nog meer vragen te stellen als je die hebt. Groetjes van Albert Jan en Linda

  4. Beste Albert-Jan,

    Ik heb een appelboom in mijn tuin die ik wil verplaatsen naar een ander huis. Omdat het een huurwoning betreft zou ik de boom nu (in mei) uit mijn tuin willen halen en meteen overplanten in de andere tuin. Hoe groot is de kans dat de boom het overleeft?

    • Hoi Polly, de kans van slagen ligt eraan hoe groot de appelboom is. We schatten de kans dat het lukt op 55%. Kies wel een bewolkte dag uit, en spit goed om de boom heen – zorg voor een compacte kluit. Daarna is het belangrijk om flink water te geven.

  5. Eva Maurits

    Beste Albert – Jan,
    Ik heb in maart een pinus achtige struik/ boom ( zo een als je wel in duinen ziet) bij iemand uit de tuin mogen halen. We hebben hier veel zand in de tuin dus heb ik het gat aangevuld met aarde. Ik zie geen teken van leven, dus ik vraag me af wanneer de boom bijvoorbeeld nieuwe naalden gaat produceren of van die mini dennenappels. Met andere woorden: na hoeveel tijd kan ik verwachten dat de boom een teken van leven geeft , hij heeft natuurlijk een opdonder gehad.

    • Hoi Eva,
      De pinus is helaas zeer moeilijk te verplanten. Dat komt omdat de pinus een penwortel heeft. De wortel groeit als een pen naar beneden, op zoek naar water. Daardoor kan de boom op droge duingrond groeien.
      De kans van slagen schat Albert Jan helaas laag in. Het kan sowieso wel pas juli worden voordat de boom een teken van leven gaat geven.
      Heel veel succes! Groetjes van Albert Jan en Linda

  6. Kees Bekker

    Beste Albert-Jan,

    Twee maanden geleden kochten we een Judasboom, Cercis siluquastrum. De boom is een jaar of tien, twaalf oud en is ongeveer 3,5 meter hoog. We hebben deze boom begin maart gepoot in de tuin van onze nieuwbouwwoning in Geldermalsen.
    De boom liep echter maar niet uit. (Tamelijk) grote judasbomen die ik tien dagen geleden zag ik Soest, bloeiden echter uitbundig en ook het blad ‘zat er al aan te komen’.
    Enfin, je kijkt het dan eerst een tijdje aan (ik heb 30 jaar gehovenierd; dus heb enige kijk op e.e.a.), maar gisteren werd het me te gortig: met de boompalenboorder boorde ik een gat naast de kluit en wat ik vreesde, klopte: de kluit droop; hij was doorweekt en in het gat dat ik later naast het plantgat, cq naast de kluit groef, gutste (!) letterlijk het water. Mijn vrees van een ‘oerbank’ onder de kluit bleek correct. De bodem van mijn nieuwe plantgat was derhalve óók net zo hard als beton. Alleen door stukje voor stukje te bikken en te ‘pellen’ , kwam ik dieper. Op 1 meter diepte uiteindelijk, heb ik de boden zo goed en zo kwaad als het ging ‘omgespit’. Verder heb ik er 5 gaten in geboord met de boompalenboorder en die volgestort met grind.
    De boom heb ik daarna in het nieuwe gat gepoot.
    De wortels zagen er niet verrot uit en ook de gecheckte takken hadden alkemaal (nog) cambium.
    Vraag: wat kan ik nu het beste doen om de boom de grootste kans op overleving te geven?
    Ik denk aan snoeien (zo ja: welke takken en hoeveel?), maar wellicht heb jij een toegespitster advies.
    Ik hoor graag van je.

    Met vriendelijke groet,

    Kees Bekker

    • Hoi Kees, wat goed dat je hebt ontdekt dat de bodem doorweekt was. Wat je hebt gedaan, lijkt ons goed. Misschien zou je de bodem nog wat kunnen verbeteren? En Albert Jan vraagt zich af of er wel voldoende gaten geboord zijn.
      Snoeien is zeker een goed idee. En dan vooral in de lengte, omdat cercis windgevoelig is.

      Albert Jan heeft 20 jaar geleden een cercis geplant en hij ziet er prachtig uit nu hij bloeit. Hij snoeit de boom wel regelmatig, de boom wordt snel te lang en kan dan omwaaien.

      Heel veel succes! Groetjes van Albert Jan en Linda

  7. Marianne

    Beste Albert-Jan en Linda,

    Vorige herfst hebben we een oude appelboom van iemand overgenomen. Wortels ruim uitgestoken en boom in onze tuin gezet. Helaas niet bevestigd aan een paal, waardoor hij bij een herststorm omgewaaid is en de dikste wortel afgebroken. Nu (6 maanden later, in de lente) geeft de boom geen bladeren. Hij lijkt nog wel te leven (is groen aan de binnenkant van de takken). Heeft de boom nog kans op overleven? En wat kunnen wij doen om die kans te vergroten? Snoeien?

    Alvast bedankt voor je antwoord!

    groeten, Marianne

    • Hoi Marianne,
      Snoeien is zeker belangrijk. De wortels zijn doorgestoken, en dat moet je compenseren door ook een derde deel van de kroon te snoeien.

      Als het onder de bast nog groen is, is er nog hoop. Uitlopen kan nog wel in juli, dus wacht dit even af. Geef bij droogte voldoende water. Maak daarvoor een geul rondom de stam, zodat het water bij de stam blijft en niet wegloopt.

      Heel veel succes! Groetjes van Albert Jan en Linda

  8. Joke Rekers

    Beste Albert-jan en Linda,

    Wij hebben een walnotenboom van ongeveer 2 meter hoog en willen deze dus verplaatsen. Begrijp ik het goed dat we deze nu nog rond kunnen steken voor 21 juni? En kunnen wij deze van de winter dan verplaatsen? Op welke afstand vanaf de stam kunnen wij hem nu rond steken?

    Groetjes Joke

    • Hoi Joke, daar heb je helemaal gelijk in. Je kut hem nnu rondsteken op een afstand van ongeveer 30 centimeter vanaf de stam. Ga met de schop ook goed naar beneden. En dan kun je hem komende winter verplanten! Succes en groetjes, Linda en Albert Jan

  9. beste ,
    Ik zou een acer japanse esdoorn ,
    Kunen ophalen in tilburg om naar belgie te vervoeren hij is 4 m hoog en 4,5 breed
    En 20 jaar oud prachtig .
    De eigenaar wilt hem weg wegens renovatie .
    En kan niet wachten tot voorjaar .
    Is het mogelijk hem nu nog uittesteken en verplanten ?
    Anders zagt hij hem aff 😢

    • Hoi Vincent, het is het proberen waard. Allereerst moet je de boom flink terugsnoeien. Dit moet echt rigoureus gebeuren! Dan spit je het plantgat uit. Maak de bodem van het gat ook los, en meng het met potgrond. Dan kun je de boom planten en water geven. Geef daarna elke week water. Veel succes! Hopelijk gaat het goed. Groetjes, Albert Jan en Linda

  10. Hallo Albert-Jan en Lydia,

    We hebben een eik die zeker 30-35 meter hoog is. Helaas staat deze erg onhandig, maar vanwege de schoonheid van de boom zouden we graag een poging doen om deze boom te behouden. Wat is jullie advies over het eventueel verplaatsen van de boom en hoeveel kans heeft de boom om te overleven na de verhuizing?

    Vriendelijke groet, Ilse

    • Ha Ilse, een plant van 35 meter hoog verplaatsen? Het lijkt ons niet dat je die kunt verplanten. Ons advies zou altijd zijn om die te laten staan. Groeten, Albert Jan en Linda

  11. Hallo Albert Jan en Linda,

    Vier weken geleden heb ik een walnotenboom (5 meter) verhuisd, uitgegraven en in mijn tuin gezet, van een vrij droog zand gebied naar een gebied met klei, gelijk veel water gegeven, en vanaf die verhuizing elke dag flink veel water. Alle blaadjes zijn nu dood, vallen af, maar blijven ook zitten, en de beginnende notenvruchten zijn verschrompeld en keihard, maar wel groen gebleven. De wortelkluit is redelijk heel gebleven, wel hier en daar gespleten, het zand viel er tussen uit tijdens het vervoer. Gaat het nog wat worden volgend jaar ? Of moet ik hem afschrijven ?

    • Hoi Reinier, dat is nogal wat: in deze tijd van het jaar een grote walnotenboom verplanten. Ook al zal de boom volgend jaar uitlopen, het zal jaren duren voordat de boom weer helemaal op peil is. Helaas! Groetjes van Albert Jan en Linda

Reageer op dit bericht

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*